Türk Devletlerinin Birlikte Yürüttüğü Uzay Projesi
Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde gerçekleştirilen 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi, üye ülkelerin uzay teknolojileri konusundaki birikimlerini ortak bir platformda bir araya getirmeyi hedefliyor.
Kazakistan’ın başkenti Astana’da bulunan Ghalam firması tarafından geliştirilen uyduya Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan gibi TDT üyesi ülkeler katkıda bulunuyor. Proje çerçevesinde ülkelerin teknik kabiliyetlerinin birleştirilmesi, ortak uydu geliştirme deneyimi kazanılması ve gelecekte daha geniş kapsamlı uzay görevlerine zemin hazırlanması amaçlanıyor.
Yaklaşık 16 kilogram ağırlığında olan uydu, 12U XL nano uydu platformu üzerinde inşa ediliyor. Projenin 2027 yılının ikinci yarısında Kazakistan’daki Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması planlanıyor.
550 Kilometre Yükseklikte Görev Yapacak
12U TDT-SAT, Dünya’dan yaklaşık 550 kilometre yükseklikte Güneş eşzamanlı yörüngede çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Uydunun yaklaşık iki yıl süreyle görev yapması bekleniyor.
Uydu üzerinde optik görüntüleme sistemi ile birlikte veri işleme, yönlendirme ve kontrol, iletişim, enerji ve itki sistemleri yer alacak. Optik sistem aracılığıyla Dünya yüzeyinden görüntüler elde edilecek ve özellikle Türk Devletleri Teşkilatı coğrafyasına yönelik yer gözlem verileri toplanacaktır.
Uyduyun haberleşme altyapısı, komut ve kontrol iletişiminin yanı sıra yüksek hızlı veri aktarımını da mümkün kılacaktır. Astana’da kurulacak yer istasyonu üzerinden uydu ile iletişim sağlanacak ve toplanan veriler yer sistemlerine aktarılacaktır.
Projenin yalnızca görüntüleme faaliyetleriyle sınırlı kalmayıp yeni teknolojilerin yörüngede test edilmesi açısından da büyük önem taşıdığı ifade edilmektedir. Böylece ortak uydu, ilerideki uzay projelerinde kullanılabilecek teknik deneyimin kazanılmasına yardımcı olacaktır.
Fırlatma Öncesinde Kritik Testler Gerçekleştirilecek
Uyduya ilişkin teknik çalışmalar, 8 Eylül 2026 tarihinde Astana’da düzenlenen TDT Üye Devletlerinin 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi Teknik Toplantısı’nda ele alınmıştır.
Bu toplantıda itki sisteminin geliştirilmesi, uydu bileşenlerinin entegrasyonu ve fırlatmaya kadar tamamlanması gereken teknik aşamalar değerlendirildi. Ayrıca frekans koordinasyonu, yetkilendirme süreçleri ve fırlatma maliyetlerinin katılımcı ülkeler arasında paylaştırılması gibi konular da gündeme geldi.
Proje takvimine göre önemli testlerin 2026 yılı içinde tamamlanması hedeflenirken, uydunun ise 2027’nin ikinci yarısında Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılması öngörülüyor.
Uzay İş Birliği Projesinin Kapsamı Genişliyor
Türk Devletleri Teşkilatı ülkeleri arasındaki uzay iş birliği yalnızca TDT-SAT projesiyle sınırlı değil. Ekim 2026’da Antalya’da yapılacak olan 77. Uluslararası Uzay Kongresi kapsamında Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan öncülüğünde uzay sanayi alanındaki iş birliğini artırmaya yönelik çerçeve sözleşmesi imzalanmıştır.
Sözleşme; uydu geliştirme, uzay teknolojileri, bilimsel araştırmalar ve sanayi alanlarındaki ortaklıkların güçlendirilmesini kapsamaktadır. Uydu verilerinin paylaşımı; su kaynaklarının yönetimi; tarım; çevrenin korunması; iklim takibi ve afet risklerinin izlenmesi de iş birliği alanları arasında bulunmaktadır.
Özbekistan Uzay Ajansı Direktörü Şukrat Kadirov, ortak uydu projesinin Türk devletlerinin uzay teknolojilerini birlikte geliştirmesi açısından önemli bir örnek teşkil ettiğini belirtmiştir. Kadirov ayrıca uydu veri paylaşımı, kapasite geliştirme, teknoloji alışverişi ve endüstriyel işbirliği konularında daha geniş bir çerçeve üzerinde çalıştıklarını dile getirmiştir.
Amaç Ortak Uzay İstasyonu Modülü Geliştirmek
Türkiye Uzay Ajansı (TUA) Başkanı Yusuf Kıraç, Türk devletleri arasındaki uzay iş birliğinin geleceğine dair daha kapsamlı hedefler üzerinde durmuştur.
Kıraç’ın Antalya’da gerçekleştirilen Uluslararası Uzay Kongresi’nde yaptığı açıklamada, Türk devletlerine ait ortak bir uzay istasyonu modülü geliştirilmesinin uzun vadeli hedefler arasında bulunduğunu ifade etmiştir.
12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi bu bağlamda ülkelerin mühendislik çalışmaları, uydu entegrasyonu, iletişim ve yörünge operasyonları konularında deneyim kazanmalarını sağlayacak ilk adımlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Projenin tamamlanmasıyla Türk devletleri ortak uzay görevleri geliştirme konusunda önemli teknik tecrübeler elde edecektir.
